LEERDOELEN BIJ HOOFDSTUK 1: NEDERLAND IN DE STEENTIJD

(klas 1)

 

LEERDOEL WAT HOORT BIJ GESCHIEDENIS?

 

JE KUNT HERKENNEN WAT BIJ HET SCHOOLVAK GESCHIEDENIS HOORT.

Wat je daarvoor moet weten:

a. Waarover gaat het schoolvak geschiedenis?

- Geschiedenis gaat alleen over de periode waarin er echte mensen leefden.

- Geschiedenis gaat alleen over veranderingen in wat mensen hebben gedacht en gedaan.

- Het gaat dus alleen over gedrag dat kan veranderen. Veranderbaar gedrag noem je ook wel cultuur of cultureel gedrag. Onveranderbaar gedrag noem je natuurlijk gedrag. Dat hoort bij biologie.

b. Hoe kun je nagaan of overblijfselen van echte mensen (homo sapiens sapiens) zijn?

- Als je op zijn minst grafgiften of kunst vindt. Dat is het bewijs dat er is nagedacht over het leven na de dood en over vragen als: wat is mooi? Dat kunnen alleen mensen met hersens zoals wij.

c. (chronologie:) Hoe oud is de aarde?

- 4,6 miljard jaar (= 4.600 miljoen = 4.600.000.000 jaar).

d. (chronologie:) Wanneer ontstonden de eerste mensachtigen?

- 7 miljoen jaar geleden (7.000.000 jaar).

e. (chronologie:) Wanneer ontstonden de eerste echte mensen (homo sapiens sapiens)?

- Vanaf ± honderdduizend (100.000) jaar geleden.

f. (chronologie:) Hoe noem je de tijd vanaf de eerste echte mensen tot aan de tijd dat mensen konden lezen en schrijven?

- De steentijd of de prehistorie.

 

 

LEERDOEL PREHISTORIE

 

JE KUNT SAMENLEVINGEN VAN VÓÓR EN NA DE LANDBOUWREVOLUTIE HERKENNEN.

Wat je daarvoor moet herkennen:

a. (economie:) Wat was er voor werk en hoe werd het verdeeld?

Jagers: het werk bestond vooral uit jagen/verzamelen/vissen.

- Verdeling: alle mannen deden hetzelfde werk (jagen/vissen).

- Verdeling: alle vrouwen deden hetzelfde werk (verzamelen/huishoudelijk werk).

 Boeren: het werk bestond vooral uit landbouw (akkerbouw en veeteelt).

- Verdeling: alle mannen deden hetzelfde werk (veeteelt, ook nog wel jagen en vissen).

- Verdeling: alle vrouwen deden hetzelfde werk (akkerbouw/huishoudelijke werk).

b. (politiek:) Hoe werd de macht verdeeld?

Jagers: alle mannen overlegden samen.

Boeren: de hoofdmannen namen de beslissingen. Je werd hoofdman door leeftijd en ervaring.

Vrouwen hadden geen macht.

c. (levensbeschouwing:) Hoe dachten ze over levensvragen en geloof?

- Voor jagers en boeren hetzelfde: ze vereerden natuurgoden en geloofden in leven na de dood.

d. (samenleven:) Hoe dachten ze over verschillen tussen mensen?

Hoe dachten ze over verschillen tussen mensen in hun eigen samenleving?

- Bij jagers en bij boeren vormde de hele stam één groep. Er waren geen aparte groepen.

Hoe dachten ze over andere samenlevingen?

- Jagers: ze kwamen weinig andere stammen tegen.

- Boeren: ze maakten vaker oorlog met andere volken dan jagers. Dat kwam omdat er (1) meer mensen waren; (2) meer bezit te roven was; (3) er meer ongelijkheid tussen volken was ontstaan.

e. (chronologie:) Wanneer vond de landbouwrevolutie plaats?

- Vanaf 8.000 vóór Christus (in Nederland vanaf 5.000 vóór Christus).

- Toen gingen volken aan landbouw doen (akkerbouw en veeteelt). Deze overgang van jagen/verzamelen naar landbouw, met alle veranderingen die daarbij horen, noem je de landbouwrevolutie.

- De tijd van jagers-verzamelaars (dus vóór de landbouwrevolutie) heet de ‘Oude Steentijd’.

- De tijd van de eerste boeren (dus na de landbouwrevolutie) heet de ‘Nieuwe Steentijd’.

- Ze horen allebei bij het tijdperk van de prehistorie.

f. Hoe zag de wereld eruit?

- Jagers: eenvoudige ronde hutten, kleding van dierenvellen. Spullen van jagers/verzamelaars.

- Boeren: boerderijen, kleding van stof, aardewerk en spullen die bij boeren horen zoals gladgeslepen bijlen.

 

LEERDOEL TIJDBALKEN EN EEUWEN

 

JE KUNT MET TIJDBALKEN EN EEUWEN REKENEN.

Wat je daarvoor moet weten:

a. Tijdbalken:

- Dat de afstand en het aantal jaren tussen de streepjes gelijk moet zijn.

- Dat je vóór het jaar nul (= geboorte Christus) terug telt. Vóór Christus = v.C. Ná Christus = n.C.

- Dat je een periode berekent door de getallen van elkaar af te trekken (ook bij getallen v.C.).

- Dat je bij een periode van v.C. tot n.C. de getallen juist moet optellen (15 v.C.tot 10 n.C. = 25 jaar!).

b. Eeuwen:

- Dat een eeuw 100 jaar is.

- Dat jaartallen uit een eeuw altijd met 1 minder beginnen dan de eeuw: jaartallen uit de 3e eeuw beginnen met een 2 (bijv. het jaar 263). Dat is ook zo v.C.: 263 v.C. is ook 3e eeuw, maar dan v.C.!

- Of andersom: dat eeuw altijd 1 hoger is dan het jaartal: het jaar 1629 speelt zich af in de 17e eeuw.

 

 

OEFENINGEN

 

 

 

BIJ LES 1: WAT HOORT BIJ GESCHIEDENIS?

 

·  Het leerdoel Wat hoort bij geschiedenis? oefenen met de powerpointpresentatie 'Wat hoort bij geschiedenis 01?' uit de les.

·  Leerdoel Wat hoort bij geschiedenis? b. oefenen door de oefening met kaartjes nog eens doen.
Bedenk bij elke afbeelding of het gaat om de tijd van de:

- dieren
- aapmensen
- echte mensen (geschiedenis).
Houd de cursor (het pijltje) even op de afbeelding (zonder te klikken) voor het goede antwoord.

·  Leerdoel Wat hoort bij geschiedenis? oefenen met Overhoor-bestand wathoortbijgeschiedenis_jaartal (klik op rechtermuisknop en kies 'doel opslaan als'). In dit bestand worden telkens jaartallen gegeven van resten. Jij moet zeggen of die resten bij de geschiedenis horen of niet.

·  Eerst het (gratis) programma Overhoor downloaden of uitleg erover .

 


Bij LES 2: ZONNA EN SLIMME VOS

·  De powerpointpresentatie 'Wat hoort bij geschiedenis? + Zonna en Slimme Vos' uit deze les nog eens bekijken.

·  Leerdoel Wat hoort bij geschiedenis? a. oefenen met Overhoor-bestand wathoortbijgeschiedenis_onderwerp (klik op rechtermuisknop en kies 'doel opslaan als'). Je krijgt in dit bestand telkens andere onderwerpen te zien. Jij moet bedenken of die onderwerpen bij geschiedenis horen of niet.

·  Eerst het (gratis) programma Overhoor downloaden of uitleg erover .

 

 

 

 

BIJ LES 3: ECONOMISCHE VERSCHILLEN TUSSEN JAGERS EN BOEREN

 

·  Leerdoel Prehistorie: a. economie oefenen met Overhoor-bestand prehistorie_economie (klik op rechtermuisknop en kies 'doel opslaan als'). In dit bestand wordt telkens een manier van leven beschreven. Jij moet zeggen of die levenswijze bij de jagers/verzamelaars hoort of juist bij de eerste boeren.

 


BIJ LES 5: MACHT EN OORLOG BIJ JAGERS EN BOEREN

·  Leerdoel Prehistorie: b. politiek en d. samenleven oefenen met Overhoor-bestand prehistorie_politieksamenleven (klik op rechtermuisknop en kies 'doel opslaan als'). Kies telkens voor jagers of boeren.

·  Eerst het (gratis) programma Overhoor downloaden of uitleg erover.

 

 

 

BIJ LES 7: JAGERS EN BOEREN VAN VROEGER EN NU

·  Leerdoel Prehistorie oefenen met de powerpointpresentatie Jagers of Boeren? uit de les. Je krijgt foto's uit het Archeon te zien. Jij moet zeggen of het om jagers/verzamelaars of de eerste boeren gaat.

 

 

BIJ LES 6: VONDSTEN EN TIJDBALKEN

 

·  Leerdoel Eeuwen en Tijdbalken: a. Tijdbalken oefenen met Overhoor-bestand tijdbalkeneneeuwen_tijdbalken (klik op rechtermuisknop en kies 'doel opslaan als'). In dit bestand moet je telkens uitrekenen hoeveel jaren er tussen twee getallen op de tijdbalk zitten.

 



BIJ LES 8: JAGERS EN BOEREN VAN VROEGER EN NU

·  Leerdoel Eeuwen en Tijdbalken: b. Eeuwen oefenen met Overhoor-bestand tijdbalkeneneeuwen_eeuwen (klik op rechtermuisknop en kies 'doel opslaan als'). In dit bestand worden jaartallen gegeven. Jij moet zeggen in welke eeuw die zitten. Ook moet je met jaartallen kunnen aangeven van wanneer tot wanneer een eeuw loopt.

·  Eerst het (gratis) programma Overhoor downloaden of uitleg erover.

naar de werkwijzer