VAN UTOPIA NAAR HISTOPIA

utopian alphabet

WAAR KOMT DE NAAM HISTOPIA VANDAAN?

Zo'n 500 jaar geleden verscheen er een boek over een vreemd en onbekend eiland.
Het heette Utopia. Dat betekent 'nergensland' in het latijn.
Volgens de schrijver waren de Utopiërs de gelukkigste mensen op aarde.
Alle mensen liepen er in dezelfde, eenvoudige kleding van ongeverfde stoffen.
Prive-bezit was er lang geleden afgeschaft, zodat diefstal op het hele eiland niet voorkwam.
En hoewel het eiland een overvloed aan goud en zilver had, gebruikten de bewoners dit alleen voor kinderspeelgoed, pispotten en slavenkettingen...

utopiae insulae figura
(AFBEELDING VAN UTOPIA IN DE EERSTE DRUK VAN HET BOEK UIT 1519)

Het boek over Utopia veroorzaakte grote opschudding. De lezers vroegen zich van alles af:

  • "Is de rijkdom die wij hebben nu juist goed of slecht?"
  • " Zou het echt mogelijk zijn om het prive-bezit af te schaffen?"
  • "En hoe kan een samenleving waarin slavernij bestaat nu gelukkig zijn?"

    Dit was precies wat de schrijver, Thomas More, met zijn boek wilde bereiken. Hij had het fantasieverhaal over Utopia verzonnen. Hij wist dat de lezers hun eigen samenleving ermee zouden vergelijken. Zo werden ze aan het denken gezet over wat beter was: het leven in Utopia of hun eigen samenleving.

    Het leidde ook tot discussies over welke dromen wel en niet uitvoerbaar zijn. Het boek maakte Thomas More beroemd tot op de dag van vandaag. Want ook nu wordt er bijvoorbeeld nog nagedacht over de vraag hoe je rijkdom moet verdelen, hoe je diefstal kunt voorkomen en wat je allemaal wel en niet moet veranderen in de wereld.


    GESCHIEDENIS BELEVEN ALS EEN SOORT UTOPIA: HISTOPIA!

    Ook de geschiedenis kun je gebruiken om samenlevingen te vergelijken. De geschiedenis staat bol van verhalen over allerlei mensen die anders waren dan wij. En ze zijn nog echt gebeurd ook! Als je ze gebruikt om ze te vergelijken met je eigen samenleving, doe je eigenlijk hetzelfde als de schrijver van Utopia. Alleen dan niet met fantasieverhalen, maar met historische gebeurtenissen. Je maakt dus geen Utopia, maar je eigen Histopia!

    Deze internetpagina is bedoeld om je daarbij te helpen. Ik hoop dat je daardoor leert dat geschiedenis niet alleen over het verleden hoeft te gaan, maar je ook kan helpen bij het nadenken over de wereld waarin je zelf leeft.


    HET UTOPIAANSE ALFABET ALS VOORBEELD
    Hoe kan een fantasie je nu serieus aan het denken zetten over dingen in je eigen samenleving? En hoe kan geschiedenis dat doen? Laten we eens kijken naar het geheimzinnige Utopiaanse alfabet dat Thomas More in zijn boek uit 1516 afdrukte. Het zag er alsvolgt uit:

    utopiaans alfabet

    1 Hoe kan Utopia je aan het denken zetten?

    2 Hoe kan geschiedenis je aan het denken zetten?